کؤپکلره آزادليق - گونتاي گنجالپ

باي بک آذربايجان | تُزگؤن, ۲-ي قوراپيشيرن , ۱۱۰۰۹ اینجی ایل, چولا ۲۳:۱۹ [آ.خ] | یازیلار

بو آزادليق چوخ اوزون سوره لي آيدينلانماني، چاغداشلاشماني گرکديرير. آيدينلانما اينسانين چئوره سينه اولان سايقيلي ايلیشکي نين کولتوره، داورانيشا دؤنوشمه سيدير. جاميلرده سورو- سورو ناماز قيليب و اوردان دا چيخيب سئويشن کؤپکلري داشقالاق ائدن، سئويشميش قادينلاري داش- قالاق ائدن ديندارلار نه قدر تانري قاتيندا سئويملي اينسانلاردير، عجبا؟

فينلاندييانين يازی و يايي گئرچکدن ده تام بير گؤزلليک اؤرنگيدير. اورمانليقلارين درينليکلرينه قدر تکرلک (دوچرخه) يوللاري چکيلميش. يازين سون گونلريندن اعتيبارن، آرتيق گون باتمير. تکرلگيمله من ده اورمانليقلارين درينليکلريني گزيرم. اينسان اؤزونو گئرچک آنلامدا آزاد حيسس ائدير. شهردن چوخ اوزاقلاردا تکباشينا دولاشان بير ياريچيلپاق قيزا راستلانيرسان. گونشين ايشينلاريني يانسيدان بياض درسي نين جاذيبه سينه دايانا بيلمه ييب بير سؤز سؤيله يه بيليرسن. الينده بير بارداق بیرا وارسا، «خانيم بو بیرانی بير يئرده ايچه ليم مي؟» دئيه بيليرسن. او دا دادلي گولوجوکلري ايله يا قبول ائده جک، يا دا «واختيم يوخدور» - دئييب يولونا داوام ائده جک. کولتورل باسقيلارين بيتديگي بير اؤلکه. آنجاق بوردا دا موتسوز اولانلار وار.

شهرين مرکزيندن تکرلگيمين اوستونده ياواش-ياواش کئچيرديم. چوخو قيزلاردان اولوشان گنج آداملارين بلدييه نين اؤنونده گؤستري ياپديقلاريني گؤردوم. تکرلگيمدن ائنيب نه لر اولدوغونو اؤيرنمک ايسته ديم. ايکي دونيا گؤزه لي گنج قيز گؤزلريندن ياش آخا-آخا منه ياخينلاشيردي. «لوطفا، بيزه دستک وئرين به ييم!» - دئديلر.

« نييه آغلاييرسينيز، نه اولموش، سيزه نئجه دستک وئره بيلرم؟» - دئديم.

- « دون گئجه گؤلون کناريندا بير کؤپک اؤلموش. بيزلر «حئيوان حاقلاريني قوروما درنگي» اولاراق بلدييه يه اعتيراض ائديريک. کؤپکلره بو اؤلکه ده چوخ سايقيسيز داورانيرلار. کؤپکلرين حاقلاريني قوروماق اوچون ايمضا توپلاييريق.»

- «باشيميز ساغ اولسون، من سيزه دستک وئره بيلرم. ايمضا آتيم. آنجاق ايسترسينيز سيزينله بير يئرده بلدييه نين اؤنونده «کؤپکلره ديقت!» - دئيه باغيرا دا بيلرم.»

- «چوخ ساغ اولون. ميننتدار اولاريق.»

بلدييه نين اؤنونده اعتيراضيميزي بيلديرديک. بير بؤيوک تومار ايمضالانميشدي. وطنداشين اعتيراض ايمضالاريني توپلاييب بلدييه يه سوندولار.

کؤپکلر اوچون آغلايان قيزلارين گؤزلرينده کي سئوگي ايچيمي دولدورموشدو. اؤز-اؤزومه « ياخشي کي، بو قيزلار فينلاندييادا ياشاييرلار. بيزيم طرفلرده ياشاسايديلاربدبخت اولارديلار.» - دوشوندوم. بو ميلتين کولتورونده نه «مردوم آزارليق» وار، نه ده «حئيوان آزارليق». بيزيم کولتوروموزده ايسه هر ايکيسي ده وار. کؤپکلرين سئويشديگي زامانلار قوجاغيميزي دولدوروب داشلارلا کؤپکلرين قابيرغالارينا زوللاديغيميز گونلر ياديما دوشوردو. کولتوروموز بئله ايجاب ائديردي. ايندي ده او شکيلده دير. اينتئرنئتده يازيشديغيم آداملاردان سوروشورام کي، يئنه ده کؤپکلر سئويشديکلرينده داش-قالاق اولورلارمي؟ جاواب يازيرلار کي، هه، يئنه ده او شکيلده داوام ائدير حيات، هئچ بير شئي دَييشمه ميش، سادجه اهالي نين سايي آرتميش و يالنيزجا سئويشميش قادينلاري دئييل، سئويشميش کؤپکلرده داش- قالاق اولورلار.

بير تک کؤپگين اؤلدويو اوچون اعتيراض ميتينقي کئچيرن فين گؤزللري نين گؤز ياشلاري دورور گؤزلريمين اؤنونده. اونلاري آپاريب بيزيم کولتوروموزده سئويشمه زاماني داش- قالاق اولان کؤپکلري گؤسترسک، بلکه ده اورداجا دهشتدن اؤله بيلرلر. او زامان بيزيم اينسانلاريميز ندن کؤپکلرين حياتينا بئله قدارجا ياناشيرلار؟ ندن سئکس حياتي بيزيم کولتوروموزده بو قدر ياساقلارلا دولوشموشدور؟ حئيوانلارا بئله، بو حاققي تانيمير بيزيم «آيدينليق بوغان» َديَرلريميز.

کؤپکلر کلاسسيک ادبيياتدا وفانين، صداقتين رمزي اولموش. فوضولي ده غزللرينده وفادارليغيني، صداقتيني بيلديرمک اوچون اؤزونو کؤپه يه بنزتميش. گئرچکدن کؤپکلر چوخ وفالي اولورلار. بيرينه باغلانديقلاريندا اصلا قوپمازلار. سئوگيلرينده ديانتلي، دؤنمز، ووقارلي اولورلار. ياللاري آرتاندا قودورمورلار. بعضي قادينلار، يا دا ائرککلر کيمي اللرينه ۵ قپيک پارا و يا بو کيمي فورصت کئچنده صاحيبلرينه آرخا چئويرميرلر.

فينلاندييادا يالنيزليق اؤنملي بير پروبلئمدير. بو پروبلئمي ده کؤپکلرين يارديمي ايله چؤزموشلر. ياشلي آداملار وفالي کؤپکلري ايله اورمانليقلاردا دولاشيرلار. اونلارلا دانس ائديرلر. اينسانلار کؤپکلردن وفا درسي آلماليديرلار. بونو فوضولي کيمي اولولار سؤيله ميش، آنجاق هر نؤوع «اينسان حاقلاري»نا، «حئيوان حاقلاري»نا قاپالي اولان بيزيم «مدنييتيميز» بو سؤيلننلره ديقت ائتمه ميش، ائتمه مکده دير.

کنديميزده چوبانليق ائتديگيم زامان منيم ده بير کؤپگيم وار ايدي. ساري کؤپک. شهره کؤچدويوموزده بوراخيب گئتميشديک. کندليلر دئييرديلر کي، ۱ آي داميميزين اوستونه چيخيب گؤزلريندن ياش آخا-آخا اوزونو توتوب گئتديگيميز يولا و اولاييب. اوميديني کسديکدن سونرا گئديب داغلارين آراسينداکي دره لرده يوخ اولوب. کؤپکلردن وفا درسي آلميريق بيز شرقليلر. دوشونورم کي، وفاسيز قادينلاري و کيشيلري قانجيغا، کؤپه يه بنزتمک ايتلر حاققيندا بؤيوک سايقسيزليقدير، ايتلرين وفاسيني آنلاماماقدير. ذاتن شرقين قارانليق دين کولتورو نه يي دوغرو- دوروست آنلاميشدير کي؟ صمد منصور اينسانلار آراسي ايليشکيلرين هاميسي نين « رنگ» اولدوغونو يازدير. کؤپکلرين وفاسي رنگ دئييل، گئرچکدير. کولتوروموزده کؤپکلرين حاققيني قوروماغا يئر اولدوغوندا قورتولموشوق دئمکدير. کؤپکلر آزادليق!

گؤنتاي گئنجالپ
۲۳/۰۶/۲۰۰۹