- بای بک، بیر میللتین سسی - http://www.baybak.com -

ياشاسين آذربايجان - Long live Azerbaijan

آتاتورک، تورکيه قورتولوش ساواشي و بيز ! - بؤيوک رسولوغلو

باي بک آذربايجان | تُزگؤن, ۱۹-ي قیروو آی , ۱۱۰۰۹ اینجی ایل, چولا ۱۹:۵۴ [آ.خ] | یازیلار

. ميللي هرکاتيميز، اؤز موستقيلليگيني قوروياراق، اولگو ( اؤرنک) گؤتوره جگي قورتولوش ساواشلاري نين موقاييسوي آناليزلري نتيجه سينده اورتايا چيخان دوروم ديرلنديريلمه سي، گونوموزون واجيب مثلريندن ساييلماقدادير. اؤزلليکله آتاتورکون ليدئرليگينده تورکيه ده قورتولوش ساواشي نين درينليگينه تهليلي، اوندان آلينماسي گرکن درسلرين ماهييتي، باشقا ايدئولوژيک قورتولوشچو ساواشلارلا موقييسه ده بيزيمله ايلگيده کي رولونون آچيقليغا قوووشماسي واجيبليگي اينکار ائديلمزدير. باخميياراق کي،

ميللي هرکاتيميز، اؤز موستقيلليگيني قوروياراق، اولگو ( اؤرنک) گؤتوره جگي قورتولوش ساواشلاري نين موقاييسوي آناليزلري نتيجه سينده اورتايا چيخان دوروم ديرلنديريلمه سي، گونوموزون واجيب مثلريندن ساييلماقدادير. اؤزلليکله آتاتورکون ليدئرليگينده تورکيه ده قورتولوش ساواشي نين درينليگينه تهليلي، اوندان آلينماسي گرکن درسلرين ماهييتي، باشقا ايدئولوژيک قورتولوشچو ساواشلارلا موقييسه ده بيزيمله ايلگيده کي رولونون آچيقليغا قوووشماسي واجيبليگي اينکار ائديلمزدير. باخميياراق کي، بللي دسته لر، شيددتلي موقاويمت گؤستره رک، تاريخي، حاقيقتي و ميللي هرکاتيميزي تهريف ائتمک اوچون اللريندن گله ني ائسيرگمييه جکلر.

يوخاريدا آنلاتماغا چاليشديغيم قورتولوش دايره سي نين مرکزينده آنجاق گوج مرکزي دورار فلسفه سينه تهليلي بير باخيش، ميللي هرکاتيميزين گله جک چيزگيلريني ترسيم ائتمکده بؤيوک رول اويناماقدادير. اؤزلليکله گوج مرکزينه دؤنوشمه يولوندا ” بيرليکدن گوج دوغار ” آنلاييشينا قوشولماقلا بيرليکده، يان تاثيرلرينده آناليزي قاچينيلمازدير.

آذربايجان ميللي هرکاتينا چئشيتلي قورتولوش ساواشلاريندان اؤرنک توخوماغا چاليشانلار، گئچن يوز ايلده، عومومي اولاراق سول تفککوره دايانان ” ميللي آزادليق موباريزه لرينه ” ايستيناد ائتمکله يئتنمکده ديرلر. حال بوکي، بيزيم آپارديغيميز ميللي موباريزه نين، او اؤرگوتلرين خطي ايله باغداشماديغي آچيق و آيديندير. مثله يه بو آچيدان باخاندا، ساواشيميزين طبقاتي دئييل، ميللي اولدوغونو دوشونرکن، فرقليليکلرلرين يانيندا، چوخ جهتدنتورکيه ده کي موستافا کمال پاشا آتاتورکون اؤندرليگينده آپاريلان ميللي قورتولوش ساواشينا بنزرليگي اينکار ائديلمزدير. اورادا، داغيلميش بير ايمپئراتورلوغون عصاسيني تشکيل ائدن، اؤزونو و گئچميشيني ايتيرميش، ازيلن بير تورک ميلتي وار، بورادا، طبيلقات بومباردوماني آلتيندا اؤزلوگوندن چيخميش، ازيلن بير تورک ميلتي.

بئيين ياريقلاريمداکي فيکير قايناقلاريني آچيکلامادان، بعضي مثله لره آيدينليق گتيرمگي اويگون ساييرام. چونکي، کومينيزم آدي آلتيندا روس امپيرياليزمي نين قفيسينه دوشنلر، ايدئولوژيلريندن آسيلي اولموياراق، فارس شووينيزمي نين يالانچي تاريخ فلسفه سينه کؤکلو اينانانلار، تورک و تورکيه سؤزوندن ديسکينديکلري کيمي، پانتورکيست دامگاسي وورماقدا دا اوستاديرلار. غريبه بوراسيندادير کي، يئري گلنده، روس و فارس اوستونلوگونو ديله گتيرن بو چوره، بيزه گلنده اينسانليقدان و ائنتئرناسيوناليزمدن سويستيفاده ائتمکده ديرلر. بيزيم ميللي تفککوروموزدن آخان بولاغين قايناغي، تهاجومي دئييل، تدافؤئي اولدوغونا گؤره آنجاق ۲۰۰ ايلدير ازيلن ميلتيميزين اينسانليغا ياخيشير بيچيمده ياشاماسيني ايسته ديگيميزي واخت آشيري وورقولاساق دا، قولاقلقريني تيخيياراق، يوللارينا دوام ائتديکلري نين شاهيديگيک. اصلینده بو مئتودلا ميللي اويانيشيميزين قارشيسيندا دوراراق، اؤزوندن، اؤزلوگوندن، گئچميشيندن خبرسيز ساخلاديقلاري سويداشلاريميزين سؤمورولمه سيني بير آز داها دوام ائتديرمک مقصدي ياتماقدادير. بيز بوتون ميلتلره حؤرمتله ياناشماقلا ياناشي، گلوباللاشان دونياده، مودئرن سياسي-ايقتيصادي و سوسيال تفککورده، ميلتلرين بير بيري ايله ايليشگيده اولما واجيبليگيني اينکار ائتمه دن، تاريخ بويو تورک-روس، تورک-فارس، تورک-چين و تورک-روم رقابتلريني اونوتماميشيق. آنجاق او علاقه لرين کؤلگه سينده قالاراق، اونلارين ترسينه، دوشمنچيليک داورانيشلاري ايله دئييل، دوستلوق الي سيخيشاراق بوتون ميلتلرين آزاد ياشاما حاقي نين تانينماسي اوچون چابالاماقداييق. بين الميللچيليک دوشونجه ميزده بوتون ميلتلرين، ديل، مدنييت، کولتور و موسيقي وارليغي نين گؤزئلليکلريني سئچيب، اونلارا سئوگي بسله مگي اينساني گؤرو حساب ائديريک. آنجاق، بونودا بيليريک کي، نجات يولوموز، ميللي شوورون ديرچه ليش کؤرپوسوندن گئچر.

آتاتورکون اؤندرليگينده تورکيه قورتلوش ساواشيندان بعضي ديرلنديرمه لرله، آذربايجان ميللي هرکاتينيا ايشيق توتاجاق اولگونونو دايره سيني ترسيم ائتمکده فايدا وار. ضعيف، يوخسول و يورگون آنادولو تورکو، بو موجاديله ده، گوجونو چئشيتلي قوللارا پايلاماق مجبورييتينده دير.

آ- ايشقالچي قوووه لرله ساواشير.
ب- دئموکراتيک اولماغا چاليشير.
ج- سئکولار جومهورييت ياراتماغا جان آتير.
د- لوزان موزاکيره لريني آپارير.
ائ- اؤلکهنين اينکيشافينا فيکيرلشير.

بو ، چتين موباريزه ده، آغير قوشوللار آلتيندا آلينان تدبيرلر وئ سئچيلن مئتود بيزيم دوروموزا تام اويگون اولماسا دا، اؤرنک تشکيل ائده جک قدر ياخيندير. قورتولوش ساواشينداکي مئتودو، بير ريازي فورمولو حالينه سيغيشديرماق مومکون اولماسا دا، قورتولوش ساواشيندا آلينميش آشاغيداکي تدبيرلره ديقت ائتمگين فايدالي اولاجاغينا اينانيرام.

۱- حدف

ميللي موباريزه نين بللي حدفي، ميساقي ميللي هودودلاري چرچيوه سينده، تورک کيمليينه دايانان، مودئرن، دئموکراتيک اولماقلا بيرليکده اينقيلابچي، لايک، عئيني حالدا خالقچي بير جومهورييتين قورولماسي اولموشدور. بو حدفه اينانالار، دار تبليقات واسيطه لرينه باخميياراق، آنادولو اينساني نين بؤيوک اکثرييتينيده اؤز آرخالاريندا چکمگي باشارميشدير. بو اينام نتيجه سينده عرضورومدا چاريقلاري نين باغيني دويونلوين کؤيلو قورتولوشچونون، بؤيوک تاارروزدا قاليب گلديکدن سونرا آچماسي ديللره دستان اولموشدور. کؤرپه سيني آرخاسينا چاتاراق مرمي دولدوران قادينلار، سنگرلرده ارککلرله بير يرئرده موجاديله يه قوشولان ديشي آسلانلار، نيشان اوزوکلريني ميلت يولوندا تقديم ائده رک، حدييه اولان ميس اوزوکلري تاخماقلا ايفتيخار ائدن گلينلرين داورانيشي، حدف اوغروندا ساواش اينانجي نين آچيق گؤسترجه سيدير. ايکينجي مجليسين ۲۹ ائکيم ۱۹۲۳-ده رئژيم تعييني اوچون توپلانديغي گون، خالقين اطرافدان گله رک آخشام ساعات ۲۰:۳۰ راده لرينه قدر مجليسين اؤنونده گؤزله مه سي، جومهورييت ائلان ائديلديکده جوشقولو آلقيشلار آلماسي، آققيلي حدف سئچيمي نين اهمييتيندن خبر وئرمکده دير.

ميساقي ميللي-دن دانيشارکن هر ميللي-سياسي موباريزه نين جوغرافي چرچيوه سي نين هودودلاريندان سؤز آچيلير. بونون اوچوندور کي، گونئي آذربايجانداکي ميللي هرکاتيميزين فعاليت سينيرلاريني، يازي نين سونونا سانجاقلانميش خريته نين گؤسترديگي آذربايجانين تاريخي توپراقلاريني دوشوننلر، گوندن گونه آرتماقدادير.

۲- کيمليک

قورتولوش حدفي نين کؤکونده ياتان تورک کيمليگي، ساواش مئيدانيندا باشاري قايناغي، باريش موزاکيررينده گوون بايراغي اولموشدور. عوثمانلي ايمپيراتورلوغوندا ۱۹-جو يوزيلليگين ايکينجي ياريسيندان باشلييان تورکلوک تفککورو، قورتولوش ساواشيندا زيروه يه چاتير، بوتون چتينليکلري آشماق اوچون بير واسيطه يه چئوريلير. بزن علمي چرچيوه دن چيخاراق، راسيزمه دؤنوشسه ده ، آتاتورکون يئرينده ايليملي، ايجابيندا قيريجي سؤز و داورانيشلاري ايله ميللي موجاديله يه ايشيق ساچير. بير ياندان ” نه موتلو تورکوم ديينه ” ” موهتاج اولدوغون گوج دامارلاريندا آخان تميز قاندادير ” ايفاده لري، بير ياندان دا يونان بايراغينا حؤرمت علامتي اولاراق ، اونو آياقلاري نين آلتيندان قاديرما امري وئرمه سي، سؤز و داورانيشداکي تارازليغين اينانيلماز نومونه سيدير. تورک ميللييتچيليگي نين اينکيشافيندا، قاسپارالي، زردابي، توقاي کيميلري نين، کريم، آذربايجان،ورتا عاصيا دان قوشولماسي ايله بيرليکده، آنادولودان رووشه ني بي، در. ريزا نور و ضيا گؤکالپ کيميلري نين رولو آيديندير. آنجاق آتاتورکون ” ضيا گؤکالپ منيم مووي آتامدير ” دئمه سي نين گتيرديگي روح يوکسکليگي بيزيم موباريزلريميزه بير اؤرنکدير. ميللي هرکاتيميزين تورکلوک و تورکچولوک شوعارينا قارشي چيخانلارا بؤيوک بير عيبرت درسيدير. آذربايجانچيليغيميزي تورلوک محوريندن آييرماغا چاليشانلارين آلداتمالارينا باخميياراق، زمانميزده ميللي کيمليگي منطيق دايره سينده منيمسمک، بئينالخالق هوقوق چرچيوه سينده اولدوغو کيمي، هئچ بير اؤلکه نين جزا قانونوندا دا سوچ ساييلماز. اونون اوچوندور کي، تبريز کوچه لرينده تورکلوک و تورکچولوک شوعارلارينا قارشي چيخانلار خطا ائديرلر. اؤته ياندان، اليميزده گئنيش تبليقات واسيطه لري نين اولماماسينا گؤره، بو شوعارلار خالقين ايچينه گيرمک اوچون ان اويگون واسيطه دير. حتّی، بير زامان، تبليقات واسيطه لريميزده چوخالسا، علمي فلسفي تهليل گوجوموز آرتسا، کوتله نين آنليياجاغي تبليقاتين گؤي قورشاغي ” هاراي هاراي من تورکم ” اولماليدير. گوجوموزو آرتيرماق، اؤزلليکله آذربايجانين تاريخي توپراقلاريندا ميللي اويانيشين اينکيشافيندا بو واسيطه دن دوزگون ايستيفاده نين يارارينا ديقققت يئتيريلمه ليدير.

۳- بيرليک

حدف و اونا گئدن يول سئچيلديکدن سونرا، موباريزه گوجونو آرتيرماق اوچون بيرليک تئوريسي اورتايا چيخير. شوبهه يوخدور کي، حدفده آيريليق ويا ايدئلوژيده گئنيش اوچوروم وارسا، بيرليک چرچيوه سي نين گئنيشلنه جگينه گؤره، دايره ني باغلاماق چتينلشه جک. باشقا ايفاده ايله، بيزيم هرکاتيميزدا تورکلوک تفککوروندن اوزاق ويا هئچ اولمازسا ” ميللي موقددراتي تعيين ” فلسفه سيندن قيراق دوشوننلرين بيرليک ياراتماسي نه قدر آغلا باتاندير.

تورکيه قورتولوش ساواشيندا، يوخاريداکي ذيکر ائديلن ايکي مقام اطرافيندا بيرلشمه نين بؤيوک گوج اورتايا چيخارديغي اينکار ائديلمزدير. يوخاريدا آديني چکديگيم ميللي مجليسده، بالشوويکلر، دينچيلر، آمئريکان مانداتچيلاري و بؤيوک عوثمانلي ايمپيراتورلوغو خيالاتچيلاري کيمي چئشيتليليک اولسا دا، ۱۵۸ ميلت وکيلي نين ايشتيراکي ايله گئچيريلن توپلانتيدا سس بيرليگي ايله جومهوروييت ائلان ائديلميشدير. همين سس بيرليگي ايله آتاتورکون بيرنجي جومهور باشقاني سئچيلمه سي ده ديقته دير بير حاديثه دير. باشقا سؤزله، بعضي فيکير آيريليقلاري اولسا دا گونون ضرورتي اولاراق، يوموروق کيمي بيرلشمگين واجيبليگي تاشهيس ائديلميشدير. همن آرتيرماق لازيمدير کي، قورتولوش ساواشي نين تورک ميللي محورلي اولماسيندا کيمسه نين دئييشيک فيکري اولماميشدير. فيکريمجه، بودا بيزه بير اؤرنک تشکيل ائتمکده دير.

۴- دئموکراسي چابالاري

قورتولوش ساواشيندا زامانين شرطلرينه اويگون اولاراق، دئموکراتيک بير سيستئمله فعاليت چابالاري تقديره لاييقدير. دوغرودور کي، بوگونکو دئموکراسي مفهومو ايله موقاييسه ائديلمه فيکيريندن اوزاق اولماق گره کي ر. آما، ميلت مجليسيني آنجاق خالق طرفيندن سئچيلنلرين تمسيل ائتديگي گرچگي ده تاريخي بير حاقيقتدير. اؤزلليکله ۱۹۲۰-۲۳ آراسي بيرينجي قانونوئريجي مجليسين، بؤلگه لردن گلن دلگه لري نين بؤيوک ايشلر گؤردويو وورقولانماليدير. همين ميلت مجليسينده موخاليف و مووافيقين چکينمه دن فيکير سؤيله مه سي، دئموکراتيک تفککورون بير اورونودور.

بورادا، قورتولوش ايراده سي نين، ايمان و اينام دويگولياري نين روح يوکسکليگيندن قايناقلانان فداکارليق درجه سي نين عظمتينه توخونمادان گئچمک دوغرو اولمازدي. چونکي، خزينه نين بوش اولدوغو او ايللر، ساواشلا بيرگه دؤولتچيليگينده قورولمقسي آنجاق ميلتين حدييه لري ايله يئريديليردي. اوزون مودت آيليق آلامييان ميلت وکيللري نين بير بؤلومو، ميللي مجليسده ياتماغا و يا آغير شرايتده ياشاماق مجبوريينديديلر. ۶ آي آرادان سونرا، آلديقلاري آيليغين ¼ - نو يئنيدن دؤولت خزينه سينه قايتاران وکيللرين ائولادي البتده کي جومهورييتي گؤز ببگي کيمي قوروياجاقدير.

آذربايجان ميللي هرکاتيندا، بعضيلري نين تشکيلاتلارا قوشولاراق، پروژئ دالينجا گئديب، سروتلريني آرتيرماق ايسته ينلره، بو بير عيبرت درسي اولماليدير.

۵- دوزگون سيياست و ديپلوماتيک علاقه لر

ايستر بئينالخالق القه لرده آپاريلان اولوملو ديپلوماسي، سياسي اؤنگؤرنليک، ايسترسه ده داخيلده آپاريلان قوروچولوق سيياستي نين بؤيوک نتيجه لري گؤز قاباقيندادير. بيرينجي دونيا ساواشي عرفه سينده کي حاديثه لر، اؤزلليکله، کازيم قارابه کي ر، نوري پاشا، انور پاشا کيمي عوثمانلي اوردو باشچيلاري نين قافقاز، آذربايجان و اورتا آسياداکي فعاليتلري، قورتولوش ساواشچيلاري نين، اؤزلليکله، يوکسک هوش، درين سيياست، اينجه ميللي روح صاحيبي اولان آتاتورکون گؤزوندن قاچا بيلمزدي. آنجاق بالشوويکلرله، باريشاراق، سوسيال دئموکرات بير تفککورله آنادولونون نجاتي نين بيرينجي آدديم اولماسي واجيبليگي تاريخي بير گرچک کيمي اورتادادير. بلکه دئمزديم، حاقيقت بودور کي، تورکيه جومهورييتي قورولماسايدي، بوگون تورک دونياسي نين گلديگي نوقته بير يانا دورسون، بلکه بيزدن هئچ بير اثر قالمازدي. بو مثله ايله باغلي آتاتورکون ۱۹۳۳-ده ” اونونجو ايل ” نوتقونه ديقت ائديلمه ليدير.

يورتدا صولح، دونيادا صولح سيلوقني ايله آچيلان بئنالخالق سيايست قاپلاري، اولگون ديپلوماتيک داورانيشين دايره سيني اؤيله سينه گئنيشلنديردي کي، بوتون تزييقلره باخميياراق عيصمت پاشا لوزان موزاکيره لرينده چوخدا گئري اوتورمادي. اينگيليس سيايستي نين هيله لرينه تاب گتيرميين يورقون اهاليسي ايله يوخسول تورکيه، موسيل، کرکوک و اربيلي ميساقي ميللي سينيرلاري نين خاريجينده بوراخماق مجبورييتينده قالسا دا بوتون ساهه لرده موزاکيره لردن قاليب چيخدي.

داخيلي سيياستده ۴ بؤيوک اينقلابي دئوريمي باشاران قورتولوشچولار، اؤلکهنين سياسي ايقتيصادي و ايجتيماي دورومونو اينانيلماز درجه ده قالديرديلار. اؤيله کي ، يونانيستان توپراقلاريندان قبول ائديلن ۵۰۰ مين تورکون آنادولويا يئرلشمه سينده، هئچ بير سيخينتي ياشانماديغي کيمي، آتاتورک ايچيميزدن آيريلارکن گئري بوراخديغي تورکيه ده ۴۰۰ کيلومئتير دمير يولو ايله، ۲۲۰ دولارليق آدام باشينا ميللي گلير قويدو. او زامان ژاپونيادا بو گلير ۲۵۰ دولار اولدوغو حالدا، تورکيه بو باخيمدان، سپانيا، ايتاليا، يونانيستان کيمي اؤلکهلردن داها ايره ليده ايدي.

اي. ميللي هرکاتيميزين فاللاريندان بعضيلري نين هله ده خيالي آمئريکان امپيرياليزمي ايله ووروشان ذهنييتليلري، ديپلوماتيک داورانماغا اؤنم وئره رک، دونيانين بوتون دؤولت و ميلتلري ايله دوستلوق موناسيبتلري نين قوقرولماسينا بؤيوک اؤزن گؤسترمه ليديرلر. آنجاق، بو باره ده رحمتليک ائلچي بيين بو سؤزلرينه ديقت يئتيريلمه ليدير. او دئدي ” بيز بوتون دؤولت و ميلتلرله ياخين علاقه و ديپلوماتيک موناسيبتلرين قورولماسينا چاليشماليييق. اونون ايکي شرطي اولماليدير، بيريمجيسي او اؤلکهلرين دئموکرات اولماسي، ايکينجيسي، برابر هوقوقلو، قارشيليقلي حؤرمت و منافعين تميني ” .

قورتولوش ساواچيندا و آتاتورک دؤنمينده، بوتون بو باشاريلار، يوخاريدا قيساجا آنلاتماغا چاليشديغيم، حدفين تعييني، ميللي روحون تنزيمي، دئموکراتيک بيرليگين تميني و يارارلي ديپلوماسي نين ايشلگيشي نتيجه سينده الده ائديلميشدير.

بو دورومدا، ميللي حرکتچيلريميز اؤرنک سئچرکن ديقتله فيکيرلشيب دوغرو قرار وئريرسه، دويونلريميزين ياواش ياواش آچيلاجاغينا اينانيرام. بيزيم اوچون، اوکتوبر اينقيلابي، چين چئوريليشي، وييئتنام ساواشي، کاستاريکا دؤيوشلري اؤرنک اولماليدير، يوخسا آتاتورکون يئريديگي يولون ايزي.

زامان و مکان شرطلريني دوزگون اؤلچه رک، تورکيه ده کي قورتولوش موباريزه سي مودئلينده، بعضي دوزه ليشلر آپارماقلا، سيلاه يئرينه دويونلنميش يوموروق، بعضي خيالات يئرينه بئينالخالق تشکيلاتلار، او جومله دن بمت- نين تانيديغي دئموکراتيک هاقلار چرچيوه سينده ميللي موقددراتيميزي تعيين ائتمک حدف اولا بيلرمي؟

آتانين روحو شاد، ميلتيميزين باشي ساغ اولسون.

بؤيوک رسولوغلو
۱۰/۱۱/۲۰۰۹

BayBak, All about a Nation, بیر میللتین سسی
یازینی پی.دی.اف اولاراق ایمیل آدرسینه گؤنده ر

پایلاش | پرینت
بعضی عکسلر خبره باغلی اولمایا بیلیر. لطفا دیقتتلی اولون

بورا باغلي يازيلار:

گوروش کاپانیبدی


http://www.baybak.com بای بک سایتیندان پرینت اولوب
http://baybak.com/say_1321.azr یازینین اینترنت آدرسی

azeribaybak[at]gmail.com